آیین ملی چهارشنبه سوری و طرح یک پرسش

1- هر جامعه ای، از آن روی که از مجموعه ای از انسان ها تشکیل شده، نیاز به شادی و تفریح دارد. این نیاز در میان جوانان اما، بیشتر و شدید تر است چرا که جوان، بنا به حکم طبیعت، پرانرژی تر است و بالطبع باید جایی باشد تا این حرارت را تخلیه نماید تا به آرامش و تعادل برسد. تمامی سالن های ورزشی، و تفریحی، سالن های بازی و کلوب های رقص و سرگرمی نیز، که در گوشه گوشه ی دنیا ایجاد شده اند، دقیقن پاسخی هستند به همین نیاز (اصل «ضرورت وجود موجودات» را به یاد بیاورید).
2- در فرهنگ و تمدن ایرانی، جشن ها و آیین های شادمانی بسیاری وجود داشته است که امروزه به دلیل انزوای تاریخی فرهنگ ایرانی پس از تازش و سیطره ی اعراب بر ایران، از غالب آنان جز نامی برجای نمانده است که از جمله ی آنان میتوان به جشن مهرگان (1)، تیرگان، سپندار مذگان، جشن سده و … اشاره داشت.
دو جشن ملی نوروز و چهارشنبه سوری، از معدود آیین های ملی-باستانی ما ایرانیان است که تا به امروز، با وجود بسیاری مخالفت ها و سنگ اندازی ها، همچنان زنده و پابرجای مانده اند. در این میان، آیین چهارشنبه سوری، به دلیل شکل و ماهیت اجتماعی تر خود، که نمود و بروز آن، بیشتر حال و هوای یک فستیوال اجتماعی را دارد تا یک رسم و آیین درون خانواده ای، حساسیت بیشتری ایجاد کرده است تا جایی که همه ساله، در آستانه فرارسیدن این روز، صدا و سیمای جمهوری اسلامی، برنامه های هماهنگی را برای تخریب و تضعیف این جشن ملی می آغازد، که نمود عینی آن را میتوان در بایکوت استفاده از نام آن و به کار بردن عنوان جعلی «چهارشنبه آخر سال» به تماشا نشست.

3- چهارشنبه سوری که در روزگاری نه چندان دور، جشنی بود که با روشن کردن آتش در خیابان ها و پریدن از روی آن، پخش موسیقی های شاد و رقصیدن به دور آن آتش برگزار میشد، این روزها رسمن به نمایشگاهی از آخرین فن آوری های روز در عرصه تولید محصولات دست ساز تولید صدا و انفجار بدل شده است. محصولاتی که به دلیل ساخت غیرحرفه ای و غیراصولی خود، بعضن بسیار خطرناک و آسیب رسان نیز هستند.
4- هرکس که در این شب بدون هیچ پیش داوری و نظر قبلی، به خیابان های شهر برود، صحنه هایی را خواهد دید که بسیار معنادار ند: در یک سوی جوانانی که انواع و اقسام نارنجک و وسایل آتش زا را از هفته ها قبل فراهم آورده اند و در سوی دیگر، نیروهای انتظامی که با پوشش گارد ویژه، با باتون و کاسکت و سپر ضد شورش در پی سرکوب دسته ی نخست اند.
در این یادداشت اما، سخن از حقانیت یا درستی رفتار هیچ یک از این دو گروه نیست، چرا که اولن قضاوت در مورد پدیده های اجتماعی، با توجه به پیش فرض های تحلیلگر صورت می پذیرد و خواه ناخواه آلوده به نظر شخصی خواهد بود و دوم آنکه این قضاوت، در نهایت دردی را نیز دوا نخواهد کرد. از همین روی، این یادداشت تنها در پی آنست که به طرح یک پرسش کلیدی بپردازد:
آیا مسئولان امر و منقدان اجتماعی ِپدیده ای به نام خشونت های راه یافته در این جشن ملی، حتا یک بار از خود پرسیده اند که چه شد که آن جشن آرام ِرقص و موسیقی و شادی و پرش از روی آتش، بدین روز افتاد؟
5- به باور نگارنده، چهارشنبه سوری امروزین، نمود عینی بروز و خروش نیازی است که سالهاست به شکل هدفمند و سازمان یافته سرکوب شده است: نیاز نسل جوان به آزادی و شادی و لحظات سرخوشی محض.
این نیاز طبیعی، تا زمانی که به رسمیت شناخته نشده و فرصت ابراز وجود بدان داده نشود، با نسل جوانی مواجه خواهیم بود که به تعادل زیستی (روانی) نخواهد رسید. نسل جوانی که دچار مشکلات عدیده ی روانشناختی خواهد بود.
وقتی جوان دانشجوی ما، در سایت کامپیوتری دانشگاه، به جای استفاده از اینترنت پرسرعت برای کارهای پژوهشی و علمی، مشغول چت و دانلود محتویات پ.و.ر.ن.و میشود، کسانی که عهده دار مسئولیت اداره ی جامعه هستند، باید که دریابند این حقیقت را که یک جای کارشان بدجور میلنگد.

6- این روزها بعضن دیده ام در میان جوانان روشنفکر، تحت تاثیر بمباران تبلیغاتی صدا و سیمای جمهوری اسلامی، به این جشن ملی تعریض هایی صورت میگیرد که عمده ی این انتقادها حول محور کیفیت برگزاری این مراسم است.
این تحلیل ها که به باور نگارنده در سطح مانده و نتوانسته اند به ژرفای این پدیده ی اجتماعی نظر افکنند، ناآگاهانه به آخرین لایه از سلسله «واکنش» های قشر جوان جامعه، به عملکرد غلط صورت گرفته از سوی مسئولان امر نظر افکنده، هرگز در پی طرح پرسش پیرامون چرایی بروز این قبیل رفتارهای خشونت آمیز برنیامده اند.
البته از رسانه ملی توقعی جز این نبوده و نیست. رسانه ی دولتی، اساسن کارویژه ای جز این ندارد که به توجیه عملکرد خاستگاه اندیشگی متبوع خود و بزرگنمایی نقاط ضعف اندیشه ی مخالف بپردازد.
کافی است در بخش های مختلف خبری و غیر خبری، آسیب ها و جراحت های پدید آمده در این شب را (که با تصاویر سالهای گذشته مونتاژ شده) به شکل آگراندیسمان شده به خورد من و شمای مخاطب دهد. طبیعی است که بسیاری از ما، بویژه جوانانی که احساساتی ترند، تحت تاثیر قرار گرفته و ذهنیتشان نسبت به این جشن ملی مکدر شود. هیچ ایرادی هم نمیتوان گرفت چرا که این، تخصص کارشناسان رسانه است که از کاه، کوهی ساخته، آنرا به ذهن مخاطب تزریق کنند.
7- در این مقال، روی سخنم با کسانی است که این موج تبلیغاتی رسانه ای را همه ساله به راه می اندازند. آنانی که تلفات و سوختگی حداکثر 10 تن در سرتاسر کشوری هفتاد میلیونی را، به عنوان حجت حقانیت سخنان خویش، دستاویز تیشه ای ساخته اند که هرساله به ریشه ی این آیین ملی دیرسال میزنند، شاید که ریشه کن شود!
آیا میدانید در شبانه روز جسد چند زن توسط نیروی انتظامی در بیابان های اطراف شهر تهران کشف میشود؟ برای کسب اطلاعات، کافی است از کسانی که در اداره آگاهی دارای مسئولیتی هستند، این سوال را به صورت خصوصی بپرسید!
آیا میدانید در سال چند نفر در تصادفات جاده ای جان خود را از دست می دهند؟ کافی است به رسانه های رسمی کشور عزیزمان سری بزنید.
آیا میدانید در هر روز چند جوان به علت نداشتن شغل و وضعیت زندگی (و بالطبع روانی) مناسب به دامن اهریمن اعتیاد می افتند و با هر بار تجربه ی تزریق یا مصرف، میخی تازه بر تابوت ِتنگ و تاریک ِتنهایی خویش می کوبند؟
برای کسی که در پی پاسخ این سوالات باشد، بسیار از این «آیا میدانید» ها میتوان طرح کرد. شاید اما باید این بار طور دیگری طرح پرسش کرد:
آیا مسئولان امر، برای همه ی معضللات پیش گفته و سدها معضل ناگفته ی دیگر، اینقدر که در مورد سوختگی های سالانه ی چندین جوان در شب چهارشنبه سوری همت به خرج میدهند، فرهنگ سازی و پوشش رسانه ای میکنند و دل می سوزانند؟ پاسخ این پرسش را به ذهن های بیدار و وجدان های آگاه وامیگذارم.

(1)- واژه ی پارسی «مهرگان» که نام یکی از جشن های ما ایرانیان است، بعدها و پس از حمله ی تازیان به ایران، وارد زبان ایشان شد: با گویش تازه ی «مهرجان» و به معنای عمومی تر ِ«جشن».
منبع عکس ها در اینجا و اینجا

The URI to TrackBack this entry is: https://aaryoo.wordpress.com/2009/03/19/chahar-shanbe-soori-and-an-important-question/trackback/

RSS feed for comments on this post.

9 دیدگاهبیان دیدگاه

  1. ba in hame edea chera datr morede omidreza naminevisi?

    ادعا؟! کدوم ادعا؟! شوخی ات گرفته گل پسر؟:)

  2. سلام پسر سال نو رو پیش ا پیش بهت تبریک میگم امیدوارم سال خوبی رو پیش رو داشته باشی

    درود سیروس جان. من هم سال نو و نوروز باستانی رو به تو شادباش می گویم. امیدوارم سال خوبی داشته باشی

  3. سلام دوست عزیز مقاله ات زیبا بود ولی نوشتن غلط املایی به شدت سطح مقاله ات را تنزل می دهد
    نوشتن بعضن و… به این صوزت صحیح نیست

    درود دوست من
    این رویه ای است که از سوی فرهنگستان زبان و ادب فارسی سفارش شده. این ابتکار و اختراع من که نیست :)

  4. مایلم توجه شما را به استاندارد دوگانه برخورد صدا و سیما با چهارشنبه سوری و کارناوال های عاشورا و محرم جلب کنم:

    در عاشورا و محرم هم شاهد قمه زنی و خونریزی های ناشی از آن٬ جراحت های پوستی ناشی از زنجیز زنی و سینه زنی و … نیز هستیم. مسئولین حکومتی در مورد اخیر٬ تنها از ظواهر ایراد می گیرند (آن هم تنها تحت فشار افکار عمومی) و به اصل عمل که برگزاری کارناوال باشد هیچ اعتراضی نمی کنند. مثلا ممکن است فلان مجتهد بگوید که قمه زنی مکروه است (آن هم نه حرام) چون به بدن آسیب وارد می کند٬ ولی اصل بر
    زاری مراسم عاشورا برجاست. ولی در مورد چهارشنبه سوری٬ دقیقا ماجرا سر و ته شده است. به خاطر بروز انحرافاتی در شکل ظاهری این مراسم٬ به بهانه اینکه این گونه مراسم به جسم افراد آسیب می زند٬ خواستار نفی و انحلال آن از ریشه هستند. نام این عمل این دورویی است. همان که در دیکشنری اسلامی از آن به عنوان نفاق یاد می شود.

    با شما کاملن موافقم کودن با استعداد گرامی. متاسفانه چنین سیاست یک بام و دو هوایی وجود دارد.

  5. سال نو مبارک

    سال نو شما هم مبارک باشه دوست من :)

  6. سلام گلم. فر رسیدن نوروز باستانی رو بهت تبریک میگم. شاد باشی همیشه

    سلام تینا جون.
    سال نو و نوروز رو به شما و خانواده گرامی ات شادباش میگویم. امیدوارم سالی سرشار از شادی و تندرستی و پیروزی داشته باشی :)
    ارادتمند
    آریوبرزن

  7. بر آمد باد صبح و بوی نوروز/به کام دوستان و بخت پيروز
    مبارک بادت اين سال و همه سال/همايون بادت اين روزو همه روز

    درود آریوبرزن گرامی.

    نوروزتان پیروز
    هر روزتان نوروز

    درود ناباور عزیز
    سال نو بر شما نیز فرخنده باد.
    ارادتمند
    آریوبرزن

  8. سردار گرامی
    درود بر شما
    فرارسیدن سال نو را به شما دوست ارجمندم و خانواده محترم تبریک عرض میکنم
    برایتان دلخوشی و تندرستی آرزومندم
    ارادت
    albaloo
    درود
    سال نو را به شما و خانواده گرامیتان شادباش میگویم دوست من. امیدوارم سالی سرشار از شادی و تندرستی و پیروزی داشته باشید :)
    ارادتمند
    آریوبرزن

  9. اول اینکه عیدتون مبارک ..امیدوارم امسالبراتون پر از سلامتی و پول و عشق و زیبایی باشه …
    دوم اینکه ای آقا … دلت خوشه ها … چی مونده که این مونده باشه ؟ … آقایون آیات عظام چهارشنبه سوری رو جزء رسومات غلط ایرانیان می دونن که باید حذف شه (باور کن عین جمله مکارم شیرازیه!)…
    سوم هم اینکه دیدی چه سال تحویلی داشت صداوسیما؟ صدای بمب درکردن که نذاشتن هیچی اون آهنگ همیشگی سال تحویلم نذاشتن … یه شبکه اذان گذاشت .. اون یکی هم دوربین رو برد رو صورت کارکنان محترم حاضر در استدیو که مثلا کلی روحانی شده بود قیافه هاشون!یه شبکه هم با اینکه پخش مستقیم از حرم امام رضا داشت، نقاره زنی رو پخش نکرد تا حسابی ضدحال بزنه به ملت … دستش درد نکنه … خوب زد! من که اصلا نفهمیدم سال کی تحویل شد فقط یهو دیدم یکی اومد پیام بده!

    سلام نهال جان. من که موقع سال تحویل خواب بودم :)) هیچی نفهمیدم :>
    راستی … عیدت مبارک، ایشالا سال خوبی داشته باشی :)


پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: