پرندگان رقص را می‌فهمند!

آیا تابه حال بر این باور بوده اید که درک هنر رقصیدن و توانایی آن تنها از عهده ی آدمی برمی آید؟! راستش را بخواهید این حس تکبر و خودبزرگ بینی انسانی همیشه مورد نکوهش من بوده است. ما انسانها از آن رو که شناختی از آنچه درون مغز سایر موجودات میگذرد نداریم، آنها را فاقد بسیاری از خصوصیات و ویژگی ها دانسته ایم و اینقدر این باور خودساخته را تکرار کرده ایم که خود نیز باور کرده ایم که چنین است و جز این نیز نمیتواند باشد!
بخش خبری نشنال جیگرفیک امروز ویدئویی تماشایی از یک طوطی هنرمند موسوم به گلوله برفی را منتشر کرده است که به طرز حیرت انگیزی قادر به درک ضرب آهنگ بوده و خود را با آن هماهنگ میکند و در واکنش به آن اندام خود را به حرکت وامیدارد (در یک کلام میرقصد!)
اگر باور ندارید که چنین چیزی میسر است، این ویدئوی جالب و تماشایی را از دست ندهید. نکته جالب آنکه، ضرب آهنگ موسیقی -*BPM- در این آزمون تغییر داده میشود، اما گلوله برفی، هوشمندانه آنرا دریافته و خود را با سرعت (تمپو) تازه هماهنگ میسازد.

گفتنی است این کشف جالب ناشی از مطالعات پروفسور «آنیرود پاتل» و همکارانشان از موسسه عصب شناسی دانشگاه سن دیه گو در ایالات متحده آمریکا بر روی «گلوله برفی» این طوطی هنرمند بوده است. آقای پاتل در این باره میگوید: «ما جدن در برابر سطح توانایی گلوله برفی در سرعت تطابق و هماهنگی با تغییر ضرب آهنگ موسیقی شگفت زده ایم!»

آیا تنها پرندگان سخنگو قادر به رقصیدن اند؟

این نخستین تئوری بود که به ذهن پژوهشگران علاقمند به این موضوع خطور کرد. خانم «آدِنا شاخنر» از دانشگاه هارواد چنین تحلیل کرد که بخشی در مغز که به توانایی سخن گفتن اختصاص دارد (و در انسان و برخی پرندگان همچون طوطی فعال است) احتمالن سبب شده است که این پرندگان قادر به درک رقص و انجام آن باشند.
از همین رو این پژوهشگر به سراغ سایت اشتراک گذاری رایگان ویدئو موسوم به یوتیوب رفت. شاخنر و تیمش هزاران ویدئو را از پرندگانی که قادر به رقصیدن بودند در یوتیوب بررسیدند. نتیجه شگفت آور بود.
خانم شاخنر در این باره چنین توضیح میدهد: «در میان سدها گونه پرنده که قادر به رقصیدن بودند، تنها آنهایی قادر به درک تغییر ضرب آهنگ بودند که قادر به تقلید صدا هستند!»
ویدئویی دیگر از توانایی یک پرنده در درک ضرب آهنگ موسیقی و پاسخ به آن را تماشا بفرمایید:

* BPM- bits per minute

پ.ن- برای دوستداران گلوله برفی حتمن جالب خواهد بود که بدانند موسیقی مورد علاقه او چیست! شاید کمی از مد افتاده به نظر برسد اما به هرحال گروه راک بریتانیایی Queen و گروه آمریکایی Backstreet Boys موسیقی های مورد علاقه ی گلوله برفی است!

حسادت زنانه در حیات وحش: واکنش شگفت به حضور ماده‌ی بیگانه!

بخش خبری پایگاه اینترنتی بنیاد نشنال جیگرفیک گزارش میدهد که نوعی پرنده کوچک موسوم به «مرغ ِمورچه ی چهچهه زن» با نام انگلیسی Warbling Antbird که در کشور پرو زیست میکند، در واکنش به حضور یک پرنده ماده دیگر و آواز خواندن وی برای جلب توجه جفت او، واکنش عجیبی از خود نشان میدهد؛ واکنشی که میتواند نوعی حسادت و تعصب زنانه بر روی جفت تعبیر شود.
نشنال جیگرفیک به نقل از دو پژوهشگر بریتانیایی چنین آورده است که جنس ماده ی این پرنده زیبا که گونه خاصی از «مرغ مورچه» به شمار میرود، به هنگام ورود یک ماده ی بیگانه به حریم زیست خانواده و آواز خواندن وی برای جلب توجه جنس نر (و طبیعتن پاسخگویی پرنده نر به آن آوازها)، به سرعت و با صدای بلند و البته با نت ها و زمان های نامناسب و بدون نظم، شروع به تولید اصواتی می کند که تنها میتوان از آن به تلاش برای ایجاد اغتشاش صوتی با هدف ایجاد مانع برای برقراری ارتباط تعبیر کرد.
این اطلاعات جالب که حاصل پژوهشهای یک زوج بریتانیایی به نامهای آقای «جوزف تُبایس» و همسر وی خانم «نَثلی سدن» است حکایت از آن دارد که جنس ماده ی این پرنده ی شگفت انگیز، احساس تعصب و مالکیت شدیدی بر روی جفت، از خود بروز میدهد و به نظر میرسد که بدین وسیله تلاش میکند مانع از برقراری ارتباط میان پرنده نر (جفت خود) با ماده ی بیگانه شود.
این دو پژوهشگر جانورشناس که دانش آموخته ی دانشگاه نام آشنای آکسفوردند، همچنین اظهار میدارند که هر دو جفت این پرنده ی شگفت انگیز، به هنگام حضور جفتهای مهاجم در محل لانه، همصدا و هماهنگ با هم شروع به خواندن آواز میکنند تا بدین وسیله باعث ترسیدن یا متواری شدن آنان شوند.
تُبایس و سدن، در یادداشتی که تحت عنوان گزارش پژوهش های شان انتشار یافته، آورده اند: «شاید جالبترین و چالش برانگیزترین بخش مشاهدات ما آنجا بود که شاهد بودیم پرنده ی نر، نه تنها از شلوغ کاری و ایجاد بلوا و آشوب صوتی توسط پرنده ی ماده در هنگام ورود یک ماده ی تنها، استقبال نمیکند بلکه میکوشد پرندگان ماده را از جنگ و جدال صوتی شان باز دارد و سعی در آرام کردن دعوای دو ماده مینماید».
گفتنی است نتیجه پژوهش های این زوج بریتانیایی در شماره ی دوازدهم مارس نسخه آنلاین نشریه «زیست شناسی معاصر*» به چاپ رسیده است.

* Current Biology

رکورد داران حیات وحش – ۲


پرنده آب بُر سیاهرنگ: سفر سالیانه ی پرنده آب بُر سیاهرنگ رقابت تنگاتنگی با پرنده ی نوک دراز آبی رنگ دارد. این پرنده ی دورپرواز با استقامت مثال زدنی خود، همه ساله مسافتی معادل 40000 مایل (64 هزار کیلومتر) را می پیماید. پرنده آب بر سیاهرنگ هر سال از کشور نیوزیلند در جنوب نیمکره جنوبی (وافع در قاره اقیانویسه) تا نیمکره ی شمالی را به قصد تامین خوراک خود مهاجرت می کند!


کوسه سفید غول پیکر: در سال 2005 میلادی، یک کوسه ی سفید غول پیکر توانست خود را وارد کتاب رکوردشکنان حیات وحش کند. این کوسه در این سال توانست طولانی ترین مسیر مهاجرتی که تا بحال یک کوسه طی کرده است بپیماید.
این کوسه که از سوی پژوهشگران «نیکولو» نام گرفته بود، مسافت 12400 مایلی (20 هزار کیلومتری) از قاره آفریقا تا قاره اقیانوسیه را شنا کرد. این سفر غریب که 9 ماه به طول انجامید، رکورد دیگری را نیز برای نیکولو به همراه داشت. وی در این سفر حماسی توانست رکورد سریعترین بازگشت از مهاجرت را در میان تمامی جانوران آبزی بشکند.
سامانه های رد یابی که به نیکولو متصل بودند نشان دادند که نیکولو قسمت اعظم سفر 20هزار کیلومتری خود را در نزدیکی های سطح آب شنا کرده است. این پدیده، دانشمندان را به این باور نزدیک کرد که احتمالن کوسه ها برای شناسایی مسیر خود از ردیابی ستاره ها بهره میجویند.


شمشیرماهی: این ماهی بی تردید سریعترین شناگر دریاهاست. شمشیر ماهی در هنگام شکار میتواند با سرعتی بیش از 68 مایل برساعت (109 کیلومتر برساعت) به سوی دسته های ساردین که غذای اصلی وی است هجوم برد. این ماهی که به شکل گروهی شکار میکند از بالچه های پشتی خود که به هنگام شکار آنها را برمی افرازد برای جمع کردن دسته ی ساردین ها بهره برده و با سرعت بسیار بالایی به آنها حمله میکند.


یوزپلنگ وحشی: این جانور زیبا، همانگونه که بسیاری میدانند، دارنده ی رکورد تیزپا ترین جانور خشکی زی است. یوزپلنگ یا «چیتا» قادر است در هنگام تعقیب شکار با سرعتی بالغ بر 60 مایل بر ساعت (96 کیلومتر بر ساعت) وی را دنبال کند.
این جانور بسیار سریع همچنین دارنده ی رکورد بالاترین شتاب در میان جانداران است چرا که وی قادر است به این سرعت بسیار بالا تنها در بازه ی زمانی 3 ثانیه دست یابد که اگر بخواهیم این اطلاعات را به زبان روزمره علاقمندان به خودرو بیان کنیم باید بگوییم که یوزپلنگ با دارا بودن صفر تا سدی معادل 3 ثانیه، نه تنها در میان جانوران است بلکه در قیاس با ماشین های سوپر اسپرت نیز حرف های بسیاری برای گفتن داشته و از غالب آنها پرشتاب تر است!
این گربه ی زیبا، این قابلیت ها را بیش از هرچیز دیگر وامدار اندام به راستی متناسب خویش است. پاهایی بلند، عضلانی و بدن لاغر اندام و ترکه ای، به همراه دمی بلند و عضلانی، این جانور را قادر ساخته است که یکی از رکورد شکنان حیات وحش لقب بگیرد.
نقطه ضعف اصلی یوزپلنگ اما در آن است که در این شتاب گیری های حیرت انگیز، مقدار بسیار زیادی انرژی از دست میدهد و همین عامل سبب میشود که وی نتواند مدت زیادی به این تعقیب ها ادامه دهد و اگر در زمان کوتاهی نتواند به شکار خود برسد چاره ای جز انصراف از تعقیب نخواهد داشت.
گفته می شود که یوزپلنگ تنها مسافتی برابر با 900 فوت (274 متر) را قادر است با آن سرعت بپیماید.

شاهین تیزپرواز: این پرنده شکارگر بی گمان دارنده ی عنوان تیزپروازترین عضو جهان جانوران است. این پرنده با استفاده از تکنیک شیرجه رفتن بر روی شکار که stoop نامیده شده است قربانیان خود را که غالبن کبوتر یا فاخته یا قُمری اند، فراچنگ می آورد.
ممکن است کسانی که از روی زمین شاهد صحنه شکار کردن شاهین اند به خود بگویند که چرا پرنده ی قربانی از دست وی نمیگریزد و او را متهم به کاهلی کنند، اما همین افراد اگر واقعن میدانستند که شاهین با چه سرعتی به سوی شکار خود هجوم می آورد هرگز چنین اتهامی به قربانی نگون بخت وی نمیزدند.
شاید باور کردنش سخت باشد ولی این شاهین تیزپرواز به هنگام هجوم به قربانی خود با سرعتی بالغ بر 200 مایل بر ساعت (322 کیلومتر برساعت) به سوی وی شیرجه میرود! سرعتی که بی تردید برای بیش از 98 درسد از خودروها در سده بیست و یکم قابل دسترس نیست! شاهین پس از رسیدن به شکار، به سرعت چنگال های تیز و برنده اش را در بدن وی فرو میکند و وی را برای خوردن به لانه می برد.

بخش نخستین این یادداشت را در این پیوند بخوانید.

مرجع: نشنال جیگرفیک National Geographic